DÜNYA FUTBOLU

”Man­çes­ter Yu­nay­ted”də baş məşq­çi Lui van Qa­lın kö­mək­çi­si olan Ra­yan Giqqz bu klu­bun əf­sa­nə­vi oyun­çu­la­rı ara­sın­da­dır. Pe­şə­kar fut­bol­çu kar­ye­ra­sı ər­zin­də yal­nız “qır­mı­zı şey­tan­lar”ın for­ma­sı­nı ge­yin­miş (1990-2014) Uels yığ­ma­sı­nın sa­biq ka­pi­ta­nı “Man­çes­ter Yu­nay­ted”in he­yə­tin­də 913 oyun ke­çi­rib ki, bu da klub ta­ri­xi­nin re­kord gös­tə­ri­ci­si­dir. Yer­li mət­bu­a­ta ma­raq­lı mü­sa­hi­bə ve­rən Giqqz kar­ye­ra­sı­nın ən yad­da­qa­lan an­la­rın­dan bəhs edib, xü­su­sən də fut­bol­çu döv­rü­nün ilk il­lə­ri­ni xa­tır­la­yıb. Ma­raq­lı ola­ca­ğı­nı nə­zə­rə alıb, 42 yaş­lı mü­tə­xəs­si­sin mo­no­lo­qu­nu si­zə təq­dim edi­rik.

Der­bi­də de­büt

”Bu ko­man­da­nın he­yə­tin­də ilk oyu­nu­mu Man­çes­ter der­bi­sin­də ke­çir­mi­şəm. Hə­min matç 1990-1991-ci il möv­sü­mün­də ap­rel ayı­nın 5-də baş tut­muş­du. Oyun­dan ön­cə çox hə­yə­can­lı idim. Start he­yə­tin­də mey­dan­ça­ya çı­xa­ca­ğı­mı göz­lə­mir­dim. Eh­ti­yat­da otu­ra­ca­ğı­mı dü­şü­nür­düm. Qar­şı­laş­ma­dan ya­rım sa­at əv­vəl məşq­çi əsas he­yə­ti açıq­la­yan­da mə­nim də adı­mı çək­di. Bir an­lıq don­dum. Oyu­na çı­xan­da ayaq­la­rım tir-tir əsir­di. Ko­man­da yol­daş­la­rım mə­nə ürək-di­rək ve­rən­dən son­ra bir az açı­lış­dım. Start fi­ti səs­lən­dik­dən son­ra isə hə­yə­can­dan əsər-əla­mət qal­ma­mış­dı”.

Av­to­qo­la bən­zər qol

”Hə­min oyun­da vu­ru­lan ye­ga­nə qo­la im­za at­ma­ğım mə­ni çox se­vin­di­rir­di. Ko­man­da yol­da­şı­mın zər­bə­sin­dən son­ra top qa­pı­ya da­xil ola­caq­dı. La­kin təc­rü­bə­siz­lik­dən qa­pı xət­ti­nin üzə­rin­dən to­pa to­xun­dum və qol mə­nim adı­ma ya­zıl­dı. An­caq son­ra­dan ba­şa düş­düm ki, bu da­ha çox av­to­qo­la bən­zə­yir”.

Oyun­son­ra­sı təb­rik­lər

”Qar­şı­laş­ma­dan son­ra ağ­lım­da ye­ga­nə fi­kir var idi: evə tez ge­dim və bu qə­lə­bə­ni ai­ləm­lə bir­lik­də qeyd edim. Bu mə­nim ilk oyu­num ol­maq­la ya­na­şı, həm də ilk qo­lum idi. Ta­nı­dım-ta­nı­ma­dım, ha­mı mə­ni təb­rik edir­di. Bü­tün ge­cə­ni dost­la­rım­la əy­lən­dim. Möh­tə­şəm baş­lan­ğıc idi”.

Fərq­li ge­yim

”Çem­pi­o­nar­tın ba­şa çat­ma­sı­na bir tur qal­mış çem­pi­on­lu­ğu tə­min et­miş­dik. Bu­na gö­rə də qey­ri-adi bir şey et­mək fik­rin­də idim. On­da ha­mı məş­qə id­man for­ma­sı ilə ge­dir­di. Pol İn­slə iki­miz qə­ra­ra al­dıq ki, məş­qə kost­yum və qals­tuk­la ge­dək. Mən bir az utan­sam da, bu, məşq­çi və ko­man­da yol­daş­la­rı­mın xo­şu­na gəl­di”.

Ən gö­zəl qol

”Blək­börn”lə mat­çın nə­ti­cə­sin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq, çem­pi­on­lu­ğu tə­min et­miş­dik. Oyun­dan da­ha çox ku­bo­ku dü­şü­nür­dük. Unut­muş­duq ki, is­tə­ni­lən gö­rü­şə qə­lə­bə əz­mi ilə çıx­ma­lı­san. Bu­na gö­rə də rə­qib bi­zi ilk də­qi­qə­lər­də cə­za­lan­dır­dı. La­kin tez­lik­lə özü­mü­zə gə­lib qə­lə­bə qa­zan­dıq. Cə­ri­mə zər­bə­sin­dən vur­du­ğum bə­ra­bər­lik qo­lu isə kar­ye­ra­mın ən gö­zəl qo­lu idi”.

”Yu­ven­tus” üzə­rin­də göz­lə­nil­məz qə­lə­bə

”1996-97-ci il möv­sü­mün­də Çem­pi­on­lar Li­qa­sın­da “Yu­ven­tus”la qar­şı­la­şır­dıq. O za­man qa­zan­ma­ğı­mız qə­lə­bə­ni mö­cü­zə­yə bə­ra­bər sa­yır­dım. Çün­ki tu­rin­li­lər 2-3 il idi ki, Av­ro­pa­nın ən güc­lü­sü he­sab edi­lir­di­lər. Rə­qib ta­nı­mır­dı­lar. Gö­rü­şün ilk də­qi­qə­lə­rin­də öz-özü­mə su­al ver­dim: gö­rə­sən, bu ko­man­da ilə ba­car­maq olar­mı? An­caq azar­keş­lə­ri­mi­zin möh­tə­şəm dəs­tə­yi ilə qə­lə­bə də qa­zan­dıq. Bu­nun­la sü­but et­dik ki, məğ­lu­be­dil­məz ko­man­da yox­dur”.

Bəx­tə gə­lən qol

”Hə­min oyun­da 2:1 he­sa­bı ilə ön­də ikən to­pu qə­bul et­dim. Rə­qib mü­da­fi­ə­çi­lər ötür­mə edə­cə­yi­mi dü­şün­dük­lə­rin­dən zər­bə vu­ra­ca­ğı­mı göz­lə­mir­di­lər. Mə­nim isə fik­rim­də yal­nız bir şey var idi: qa­pı­ya zər­bə vur­maq. Zər­bə za­ma­nı bəx­tim gə­tir­di ki, top qa­pı­ya tə­rəf ge­də­rək qol ol­du. Zi­da­nın əla­və olun­muş də­qi­qə­lər­də vur­du­ğu qol isə yal­nız fər­qin mi­ni­mu­ma en­mə­si­nə yar­dım­çı ol­du”.

Yer­siz zə­də

”Növ­bə­ti oyun­da qol vur­ma­ğı çox is­tə­yir­dim. An­caq da­ba­nım­dan zə­də­lən­dim və mat­çı da­vam et­di­rə bil­mə­dim. Zə­də o qə­dər cid­di idi ki, hə­kim mü­a­yi­nə­sin­dən əv­vəl “Şef­fild Uens­dey”lə li­qa oyu­nu­nu və “Yu­ven­tus”la ca­vab qar­şı­laş­ma­sı­nı bu­ra­xa­ca­ğı­mı hiss edir­dim. Bu ha­di­sə mə­ni çox üz­müş­dü”.

Gül­mə­li qol se­vin­ci

”Ku­bo­kun ya­rım­fi­na­lın­da “Ar­se­nal”a qo­lu ne­cə vur­du­ğum ya­dım­dan çıx­mış­dı. Elə he­sab edir­dim ki, qa­pı­dan 30 metr ara­lı­da iki mü­da­fi­ə­çi­ni al­da­dıb uzaq­dan zər­bə vur­mu­şam. An­caq ev­də qo­lun tək­ra­rı­na bax­dıq­da gör­düm ki, mər­kəz­dən to­pu qə­bul et­mi­şəm və 4 fut­bol­çu­nu ge­ri­də qo­yub to­ru sil­kə­lə­mi­şəm. Qo­lun se­vin­ci­ni ya­şa­dı­ğım anı te­le­vi­zi­ya­da gör­dük­də isə gül­düm. Hə­min za­man künc­də­ki tri­bu­na­da olan bir ne­çə fa­na­ta tə­rəf qaç­dım və ara­da­kı to­ra dır­maş­dım. Fut­bol­çu qol vu­ran­da nə et­di­yi­ni bil­mir”.

Əz­mkar qə­lə­bə

”Hə­min matç möv­sü­mün ən çə­tin oyu­nu idi. He­sa­bı biz aç­saq da, Berq­kamp bə­ra­bər­li­yi bər­pa et­di. Tez­lik­lə Roy Kin qır­mı­zı və­rə­qə al­dı. Pe­ter Şmey­xell pe­nal­ti­ni dəf et­di. Mə­nim qə­lə­bə qo­lum isə fut­bol­çu­lar­da özü­nə­i­nam his­si ya­rat­dı”.

Unu­dul­maz ge­cə

”Ba­va­ri­ya” ilə ÇL-in fi­nal oyu­nun­da he­sab­da ge­ri­də ol­saq da, heç tə­ləs­mir­dim. Yal­nız so­na 5 də­qi­qə qal­mış məğ­lub du­rum­da ol­du­ğu­mu­zu hiss edib bü­tün qüv­və­mi or­ta­ya qoy­dum. Əla­və vaxt­lar­da iki künc zər­bə­sin­dən ötü­rü­lən top və iki qol bi­zə qə­lə­bə bəxş et­di. İkin­ci qol­da to­pa düz­gün to­xu­na bil­mə­dim. Am­ma yax­şı ki, Şe­rin­gem ye­rə enən to­pu qo­la çe­vir­di. Hə­min oyu­nu tək­rar-tək­rar iz­lə­səm də, bez­mə­dim”.

İna­nıl­maz qə­lə­bə

”İn­gil­tə­rə Ku­bo­ku­nu qa­za­nar­kən se­vin­ci­mi kim­lə gəl­di pay­la­şır­dım. Am­ma “Ba­va­ri­ya” ilə mat­çın fi­nal fi­tin­dən son­ra ye­rə uzan­dım. Çün­ki olan­la­ra inan­mır­dım”.

Azar­keş­lə­rə tə­şək­kür

”Əbəs ye­rə de­mə­yib­lər ki, fut­bol id­ma­nın şa­hı­dır. Çün­ki di­gər id­man növ­lə­rin­də olan hə­rə­kət­lər fut­bol­da cəm­lə­şib. Mə­nim ən çox xoş­la­ma­dı­ğım ar­xa plan­da ol­maq­dır. Bu mə­ni çox hə­vəs­dən sa­lır. Hə­mi­şə ön plan­da ol­ma­ğı xoş­la­mı­şam. Bu­nu ba­car­dı­ğı­ma da ina­nır­dım. Bu­na gö­rə azar­keş­lə­rə xü­su­si tə­şək­kü­rü­mü bil­di­ri­rəm. Çün­ki on­lar hə­mi­şə mə­ni dəs­tək­lə­yib­lər”.

Xə­yal edi­lən 600 oyun

”Dü­zür, “Man­çes­ter Yu­nay­ted”ə gəl­di­yim ilk dövr­lər­də 600 oyun səd­di­ni ke­çə­cə­yi­mi xə­yal be­lə et­mir­dim. Çün­ki bu zir­və­ni əl­çat­maz sa­yır­dım. Bun­da ko­man­da­nın güc­lü ol­ma­sı da bö­yük rol oy­na­dı. 17 ya­şım­dan bu­ra­da çı­xış et­mi­şəm. 24 il bu ko­man­da­nın şə­rə­fi­ni qo­ru­mu­şam”.

Fut­bo­lun gö­zəl­lik­lə­ri

”Fut­bol­çu gənc olan­da bö­yük­lər­dən təc­rü­bə top­la­ma­ğa ça­lı­şır. Təc­rü­bə­li­lər isə gənc yol­daş­la­rı­na bil­dik­lə­ri­ni öy­rə­dir­lər. Əla for­ma­da olan­da in­san özü­nü ha­mı­dan güc­lü sa­yır. Zə­də­lə­nən­də və ya for­ma­sı­nı iti­rən­də isə əsas he­yə­tə ne­cə dön­mə­yin yol­la­rı­nı ax­ta­rır. Bü­tün bun­la­rın ha­mı­sı fut­bo­lun gö­zəl­lik­lə­ri­dir”.

Gənc­lə­rə kö­mək

”Kar­ye­ra­mın ilk vaxt­la­rın­da ko­man­da­nın he­yə­tin­də cə­mi 14-15 nə­fər fut­bol­çu var idi. An­caq on­la­rın sə­viy­yə­si­nə şüb­hə ola bil­məz­di. Stiv Bryus, Mark Hyuz, Bra­yan Rob­son ki­mi ul­duz­lar mə­nim yax­şı fut­bol­çu ol­ma­ğım­da bö­yük rol oy­na­yıb­lar. Mən təc­rü­bə­li olan­da isə Ueyn Ru­ni, Kriş­ti­a­nu Ro­nal­do ki­mi gənc­lə­rin bi­zə eh­ti­yac­la­rı var idi. Bryu­sun, Hyu­zun, Rob­so­nun o vaxt bi­zə ver­dik­lə­ri­ni bu gənc­lə­rə öy­rət­mə­yə ça­lı­şır­dıq”.

Məşq­çi əmə­yi

”Mə­nim ul­duz fut­bol­çu ki­mi ta­nın­ma­ğım­da ən bö­yük pay sa­hi­bi, tə­bii ki, o vaxt­kı baş məşq­çi­miz ser Aleks Ferq­yu­son olub. Hə­lə 17 ya­şım olan­da o mə­nə fut­bol­dan əla­və çox şey­lər öy­rə­dir­di. O mə­nə mət­bu­at­la ne­cə dav­ran­ma­ğı öy­rə­dir­di. Yax­şı ki, Ferq­yu­son uzun il­lər bu klu­bu ça­lış­dı­rıb. Əks təq­dir­də mən, bəl­kə də, kar­ye­ra­mı yal­nız “Man­çes­ter Yu­nay­ted”də ke­çir­miş ol­maz­dım”.